8. Split

Informacje podstawowe

Liczba mieszkańców: 115 tys., Numer kierunkowy telefonu: 00385/21,

Ważniejsze numery telefonu:

Pierwsza pomoc: 94; Policja: 92

Czas lokalny:

Warszawa: 12.00; Split 12.00

Komunikacja miejska:

Autobus: Zapewniają komunikację w mieście i strefie podmiejskiej Adres informacji turystycznej: Obala narodnog preporoda 12 

Historia

W miejscu dzisiejszego Splitu na początku naszej ery powstała iliryjsko - grecka osada Aspalathos. Nazwa pochodziła od aromatycznego ziela rosnącego w okolicy. Ziemie te wkrótce opanowali Rzymianie, którzy w sąsiedniej Salonie założyli centrum prowincji Ilirii. Aspalathos zostało wybrane pod koniec III wieku przez cesarza Dioklecjana na budowę olbrzymiego pałacu. Ciekawa jest historia życia władcy. Ten syn wyzwoleńca, czyli byłego niewolnika odbył zawrotną karierę. Początkowo został legionistą, później dowódcą straży cesarskiej i konsulem. W 284 r. został wyniesiony na tron przez armię. Jako cesarz wprowadził władzę absolutną. Uwielbiał bogaty, wschodni ceremoniał. Wybrzeże Dalmacji było jego ulubionym zakątkiem w całym imperium. Po abdykacji w 305 roku zamieszkał w zbudowanym przez siebie pałacu. Po jego śmierci w 321 r. ta okazała rezydencja znalazła szczególne zastosowanie. Zsyłano tu kolejnych obalanych cesarzy lub ich rodziny. Wraz z upadkiem cesarstwa nastały dla mieszkańców Dalmacji ciężkie czasy. Wybrzeże było nękane przez najazdy barbarzyńców. Po zburzeniu Salony przez Awarów i Słowian w 605 r. jego mieszkańcy schronili się za potężnymi murami byłej rezydencji cesarskiej, dając w ten sposób początek miastu Split, zwanego wówczas Spalato. Jan z Rawenny został wysłany do miasta, aby odtworzyć istniejące tu dawniej biskupstwo. Katedra została urządzona w dawnym mauzoleum cesarskim. Przy mieście osadzili się Słowianie. Do budowy domów używano często elementów z dawnego pałacu. Ludność miasta uległa z czasem slawizacji, miasto weszło w skład Królestwa Chorwacji. Okresowo pozostawało pod władzą Bizancjum, bądź Węgier. Choć miasto przeżywało zmienne koleje losu, to na średniowiecze przypadł jego okres świetności. Split cieszył się bowiem znaczną autonomią i był w miarę niezależny od zmieniających się często władców królestw ościennych. W 1420 r. Split został opanowany przez Wenecję, co doprowadziło do jego upadku. Wenecjanom nie na rękę był rozwój konkurencyjnego dla niej portu. Z obawy przed Turkami miasto otoczono grubymi murami. Ci nigdy miasta nie zdobyli. Za to w 1797 r. miasto zostało przyznane Austrii i w jej granicach pozostawało aż do 1918 r. Po I wojnie światowej na uzyskanie Splitu liczyły Włochy. Miała być to nagroda za przyłączenie się do krajów walczących z Austrią. Miasto wraz z większością Dalmacji zostało jednak przyznane nowo powstałej Jugosławii. Czasy II wojny światowej przyniosły jednak miastu okupację włoską i zniszczenia. Dziś miasto pozostaje ważnym ośrodkiem turystycznym oraz portem w niepodległej Chorwacji.